Crohn hastalığı, sindirim sisteminin herhangi bir bölümünü etkileyebilen, kronik ve tekrarlayıcı seyir gösteren bir inflamatuar bağırsak hastalığıdır (İBH). En sık ince bağırsağın son kısmı (ileum) ve kalın bağırsakta görülmekle birlikte ağızdan anüse kadar tüm sindirim kanalında tutulum yapabilir. Hastalık alevlenme ve sakin dönemlerle ilerler; bu nedenle uzun süreli takip ve kişiye özel tedavi planlaması gerektirir.
Crohn hastalığı bağışıklık sisteminin sindirim sistemi dokularına karşı aşırı yanıt vermesi sonucu ortaya çıkar. Genetik yatkınlık, çevresel faktörler, bağırsak mikrobiyotası ve bağışıklık sistemi düzensizlikleri hastalığın gelişiminde rol oynar.
Crohn Hastalığı Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler tutulan bölgeye ve hastalığın şiddetine göre değişiklik gösterebilir. En sık görülen şikâyetler şunlardır:
- Kronik ishal
- Karın ağrısı ve kramplar
- Kilo kaybı
- İştahsızlık
- Halsizlik ve kansızlık
- Ateş
- Anal bölgede fistül veya apse
Bazı hastalarda eklem ağrıları, cilt lezyonları ve göz problemleri gibi bağırsak dışı belirtiler de görülebilir.
Hastalık zaman zaman alevlenebilir ve şiddetli ataklar halinde seyredebilir. Bu dönemlerde bağırsak tıkanıklığı, perforasyon veya ciddi enfeksiyon gibi komplikasyonlar gelişebilir.
Crohn Hastalığı Tanısı Nasıl Konur?
Crohn hastalığının tanısı tek bir testle konulmaz; klinik değerlendirme ve görüntüleme yöntemlerinin birlikte kullanılması gerekir.
1. Kolonoskopi ve Biyopsi
Bağırsak iç yüzeyi görüntülenir ve şüpheli alanlardan biyopsi alınır. Patolojik inceleme tanıyı destekler.
2. Manyetik Rezonans (MR) Enterografi
Özellikle ince bağırsak tutulumunu değerlendirmede oldukça değerlidir.
3. Bilgisayarlı Tomografi (BT)
Komplikasyonların değerlendirilmesinde kullanılır.
4. Kan ve Dışkı Testleri
Enfeksiyon ve inflamasyon göstergeleri araştırılır.
Erken tanı, hastalığın ilerlemesini ve komplikasyon gelişimini önlemede kritik rol oynar.
Crohn Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir?
Crohn hastalığı tamamen ortadan kaldırılabilen bir hastalık değildir; ancak doğru tedavi ile uzun süreli kontrol sağlanabilir. Tedavi planı hastalığın yaygınlığına, şiddetine ve komplikasyon durumuna göre belirlenir.
1. Medikal Tedavi
- Kortikosteroidler
- Bağışıklık düzenleyici ilaçlar
- Biyolojik ajanlar
- Anti-TNF tedavileri
Amaç iltihabı baskılamak ve hastalığı remisyona sokmaktır.
2. Cerrahi Tedavi
Crohn hastalarının önemli bir kısmında yaşamın bir döneminde cerrahi gerekebilir. Cerrahi genellikle şu durumlarda uygulanır:
- Bağırsak tıkanıklığı
- Fistül ve apse
- İlaç tedavisine direnç
- Perforasyon
- Şiddetli kanama
Cerrahide temel prensip, hastalıklı bağırsak segmentinin çıkarılması ve mümkün olduğunca sağlıklı bağırsak dokusunun korunmasıdır. Günümüzde birçok vaka laparoskopik (kapalı) yöntemle gerçekleştirilebilmektedir. Bu yaklaşım hastanın daha hızlı toparlanmasını sağlar.
Crohn Hastalığında Cerrahi Deneyimin Önemi
Crohn hastalığı cerrahisi, standart bağırsak ameliyatlarından farklıdır. Hastalığın tekrarlama potansiyeli nedeniyle bağırsak uzunluğunun korunması, komplikasyon riskinin azaltılması ve doğru cerrahi zamanlamanın belirlenmesi son derece önemlidir.
Sindirim sistemi cerrahisi alanında deneyimli bir ekip ile çalışmak, hem komplikasyon riskini azaltır hem de hastanın yaşam kalitesini korur.
Bu alanda uzun yıllardır çalışan Prof. Dr. Samet Yardımcı, gastroenteroloji cerrahisi uzmanı olarak inflamatuar bağırsak hastalıkları cerrahisinde kapsamlı deneyime sahiptir. Amerika Birleşik Devletleri’nde MD Anderson Cancer Center’da aldığı ileri düzey onkolojik cerrahi eğitimi, sindirim sistemi cerrahisine bilimsel ve multidisipliner bir bakış açısı kazandırmıştır.
2022 yılında profesörlük unvanını alan Prof. Dr. Yardımcı, Crohn hastalığında hem medikal hem de cerrahi süreçlerin koordinasyonunu titizlikle yürütmekte; hastaya özel tedavi planı oluşturmaktadır. Özellikle komplikasyon gelişmiş vakalarda ileri laparoskopik teknikler uygulamaktadır.
Crohn Hastalığında Uzun Dönem Takip
Crohn hastalığı kronik bir hastalık olduğu için düzenli takip büyük önem taşır. Beslenme düzeni, stres yönetimi ve ilaç uyumu hastalığın kontrolünde belirleyici faktörlerdir. Ayrıca uzun süreli inflamasyon bağırsak kanseri riskini artırabileceği için düzenli endoskopik takip önerilir.
Erken müdahale, doğru tedavi planlaması ve deneyimli bir uzman tarafından yönetilen süreç sayesinde Crohn hastalığı kontrol altına alınabilir ve hastalar sağlıklı, aktif bir yaşam sürdürebilir.
Sindirim sistemi sağlığınızı ihmal etmeyin; uzun süren karın ağrısı, kronik ishal veya açıklanamayan kilo kaybı durumunda mutlaka uzman değerlendirmesi alın.
