Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31), üçüncü gününde dünya liderlerini Antalya'da buluşturdu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde gerçekleştirilen COP31 Antalya Liderler Zirvesi'nin açılış töreni, Anadolu Salonu'nda yoğun katılımla düzenlendi.
Zirvenin açılışında Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed Ali, Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan söz aldı.
Açılış konuşmalarında küresel sıcaklık artışı, fosil yakıtlardan çıkış, gelişmekte olan ülkelerin finansmana erişimi ve iklim değişikliğinin gelecek nesiller üzerindeki etkileri öne çıktı. Liderler, Antalya'daki zirvenin yalnızca taahhütlerin tekrarlandığı değil, uygulanabilir kararların alındığı bir dönüm noktası olması gerektiğini vurguladı.
GUTERRES'TEN FOSİL YAKIT LOBİLERİNE SERT TEPKİ
Liderler Zirvesinin açılış konuşmasını yapan Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, iklim krizinin giderek derinleştiğine dikkat çekerek dünya liderlerine acil eylem çağrısında bulundu.
Küresel emisyonların rekor seviyelere ulaştığını ve Paris Anlaşması'nın 1,5 derece hedefinin tehlikede olduğunu belirten Guterres, “Bizim iklimle ilgili ilk görevimiz doğruyu söylemek ve aslında en acı haliyle gerçek, iklim krizinin bizim hızımızı aştığı. 2025'te emisyonlar en üst seviyesine ulaştı. Giderek artan sayıda rekor kırılıyor. 11 yıl önce Paris'te küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlamamız gerektiğini ifade ettik. Ancak bilim bize diyor ki vazgeçme, daha yoğun bir biçimde çalış, daha sıkı savaş. Artık şimdi eyleme geçme zamanı. Çünkü iklim eylemi sadece bir dizi konu üzerinde çalışmak değil. Biz burada kendi hayatımız ve çocuklarımızın geleceği için mücadele veriyoruz. Fosil yakıtlardan vazgeçmeliyiz, dinozorlardan vazgeçtiğimiz gibi. Ama bu kendi başına olmayacak. Dinozorların bir lobisi yoktu. Ama fosil yakıtlarının bir lobisi var. Ve burada strateji çok basit. Bilimi çarpıtmak, politikayı ertelemek, eylemi ertelemek ve hesap verebilirliği ertelemek. Artık bu davranıştan vazgeçmek ve bu bağımlılığımızdan kurtulmak gerekiyor" dedi.
“SORUMLULUKLARINIZI YERİNİZE GETİRİN”
İklim finansmanındaki eşitsizliklere de değinen Guterres, gelişmiş ülkelerin sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiğini vurguladı. Fosil yakıt şirketlerinin elde ettiği kârlarla iklim değişikliğinin yol açtığı zararların karşılanması için ayrılan kaynakları karşılaştıran Guterres; "İklim adaleti önümüzdeki yılların sınaması olacak. Biz ülkelerin ekonomilerini dönüştürmesini beklerken bir taraftan onlara kaynak vermemezlik edemeyiz. Gelişmekte olan ekonomiler, Çin dışında, neredeyse insanların üçte ikisini oluşturuyor ancak küresel temiz enerji yatırımının beşte birini alıyorlar. Burada borç almak için de iki üç katı ödemeleri gerekiyor. Gelişmiş ülkeler 2035 yılına kadar yılda en az 300 milyar Amerikan doları ile ilgili vaatlerini sürdürmeli ve uyum finansmanının en az üç katına çıkması gerekiyor. Fosil yakıtlardan en fazla yararlanan taraflar ortaya çıkardıkları hasarın maliyetini üstlenmeli. Dokuz büyük petrol şirketi 95 milyar dolarlık kâr elde etmiş. Bir taraftan da zarar ve tazmin fonunda 600 milyon dolarlık bir kaynak olduğunu görüyoruz. Şirketler bu parayı yaklaşık 14 saatte kazanıyor. Dolayısıyla kirleten ödemeli. Önümüzde ya adil bir geçiş planlamak ya da kaosa düşerek yaşam kaynaklarımızı kaybetmek gibi bir seçenek var. Önümüzdeki yıldan itibaren artık Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri olmayacağım. Ancak hiçbir şekilde doğruyu söylemekten vazgeçmeyeceğim ve bunun için mücadele etmeye devam edeceğim" şeklinde konuştu.
13 YAŞINDAKİ ÇOCUĞUN DÜNYA MESAJINI PAYLAŞTI
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres’in konuşmasının ardından sahneye Avustralya Başbakanı Anthony Albanese geldi. Albanese ilk olarak iklim değişikliğinin Pasifik bölgesindeki küçük ada ülkeleri üzerindeki etkilerine dikkat çekti.
Türkiye ile birlikte COP31 sürecinde liderlik üstlenmekten duyduğu memnuniyeti dile getiren Başbakan Albanese, Tuvalu'da tanıştığı 13 yaşındaki bir öğrencinin mesajını dünya liderleriyle paylaşarak "Bu gerçekten tarihi bir an benim ülkem için. Avustralya, Türkiye'yle birlikte lider rol üstlenmekten son derece büyük bir onur duyuyor. İklim eylemiyle ilgili lider olmaktan gurur duyuyoruz ve yenilenebilir enerjiyle ilgili lider olmaktan gurur duyuyoruz. Burada Pasifik ailemizin çıkarları adına da bulunuyorum. Avustralya'nın Pasifik uluslarıyla birlikte eş başkanlığını sürdürdüğü toplantıda 13 yaşında, sekizinci sınıfta bir kızla tanıştım. Kendisi doktor olma hedefi taşıdığını ama evini korumakla ilgili endişe duyduğunu ifade etti. Onun mesajı şuydu: 'Çok basit bir rüyamız var. Tuvalu'da evimiz dediğimiz yerde güvenli bir biçimde yaşamak istiyoruz. Acımanızı istemiyoruz. Bize yardım etmenizi, bizi desteklemenizi istiyoruz. Lütfen bizimki gibi küçük adaları korumak için bizlerle çalışın. Daha güçlü okullar, daha güçlü evler inşa edebilelim. Daha iyi su sistemleri inşa edebilelim ki benim gibi öğrenciler öğrenip oynayabilsinler ve güvenli bir biçimde büyüyebilsinler.' Onların adası deniz seviyesinden yaklaşık 1,8 metre yükseklikte ve yükselen deniz seviyesi evleri için bir tehdit oluşturuyor" şeklinde konuştu.
“HEPİMİZ BİRLİKTE ÇÖZÜMÜN BİR PARÇASI OLALIM”
Paris Anlaşması'nın hedeflerine ulaşılabilmesi için uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini belirten Albanese, "Paris Anlaşması'ndan önce dünya 4 derecelik bir sıcaklık artışına doğru ilerliyordu. Şu andaki tahminler bunun 2,6 derece olduğunu söylüyor. Ancak bizim hedefimiz 1,5 derece. Her bir kesir noktası bir anlam ifade ediyor. Hepimizin bu ve gelecekteki nesiller için harekete geçme sorumluluğu var. İşte onun için artık eyleme geçmeliyiz. Her ulus harekete geçerse COP31 bizim iş birliğimizin somut sonuçlar ortaya koyduğunu göstermeli. Temiz enerji teknolojilerine yatırım yapılması, elektrifikasyonun hızlandırılması, okyanuslarımız için eylemin hızlandırılması ve iklim finansmanının en fazla ihtiyaç duyanlara aktarılması gerekiyor. Avustralya altı yıl içerisinde yenilenebilir enerji üretimini iki katına çıkardı. Biz diğer Pasifik ülkeleriyle birlikte Pasifik bölgesindeki ilk bölgesel iklim finansmanı mekanizmasını oluşturduk. Pasifik'teki ailemize iklim krizinde yalnız değilsiniz diyoruz. Kimse geride kalmasın. Buradaki taahhütleri eyleme dönüştürelim, somut sonuçlara dönüştürelim. Bizden sonraki nesilleri hiçbir şekilde unutmayalım. Hepimiz birlikte çözümün bir parçası olalım" dedi.
“56 MİLYARDAN FAZLA FİDAN EKTİK"
Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed Ali ise yaptığı konuşmada, ülkesinin iklim değişikliğiyle mücadelede yürüttüğü çalışmaları anlattı. İklim krizinin tarım, enerji ve ekonomik kalkınma üzerindeki etkilerine dikkat çeken Ahmed,"Türkiye hükümetine ve halkına bizleri sıcak bir şekilde karşıladıkları için teşekkür etmek istiyorum. Aynı zamanda müzakereleri yönlendirdiği için Avustralya'ya da teşekkür ediyorum. Etiyopya'da iklim eylemi bir ekonomik politikadır. El Nino geri döndüğünde, kuraklıklar ve seller ülkelerimizi etkilediğinde ve çiftçileri evlerinden çıkardığında yağmurlar tekrar yağacak ama toparlanma çok daha uzun sürecek. Bu nedenle yerel topluluklarla ve yerel yönetimlerle birlikte çalışarak daha erkenden harekete geçiyoruz. Etiyopya dünyaya Arabica kahvesini sağlıyor. Ama giderek artan sıcaklıklar ve yağış şeklinin değişmesi kahvenin yetiştiği tarlaları ve ormanları etkiliyor. Halkları, kurumları ve kaynakları ortak bir amacın etrafında birleştiriyoruz. Her sene milyonlarca Etiyopyalı ağaç ekimine katılıyor ve birlikte 56 milyardan fazla fidan ektik. Özellikle bozulmuş arazilerin düzeltilmesi ve ormanlarımızın genişletilmesi çalışmalarında bulunduk. Bu girişim sayesinde istihdam yaratıldı ve geçim kaynakları iyileştirildi. Şu anda ağaç ekimi bir aile çalışması haline geldi" diye konuştu.
“ETİYOPYA ÜZERİNE DÜŞENİ YAPIYOR”
Etiyopya'nın elektrikli araçlara geçiş ve erken uyarı sistemleri konusunda attığı adımları da değerlendiren Ahmed, gelişmekte olan ülkelerin iklim finansmanına erişiminde yaşanan sorunlara değindi.
COP32'nin Etiyopya'da gerçekleştirileceğini hatırlatan Ahmed, "Güneş ve jeotermal enerjiyi geliştirirken bir taraftan da nükleer enerji için planlama yapıyoruz ki kurak bir yıl ekonomimize daha az zarar versin. Uydu verilerini kullanarak arazileri takip ediyoruz ve hava tahminlerini yapay zekâyı kullanarak daha da iyileştiriyoruz. Çiftçilere erken uyarılar sağlıyoruz. Ancak bir uyarı, insanların bu konuda bir şey yapabileceği imkân olursa etkili olacaktır. Gelişmekte olan ülkelerin kamu borcu neredeyse bir trilyon dolara ulaştı. Yüksek borçlanma maliyeti ülkelerin dayanıklılığa yatırım yapma kabiliyetini sınırlıyor. Etiyopya bu konuda üzerine düşeni yapıyor. Bizler benzin ve mazotla çalışan araçların ithalatını yasakladık. Elektrikli araçlara geçtik. Etiyopya COP32'ye ev sahipliği yapacak. Erken eylemi merkezine yerleştireceğiz. Her bir finansman taahhüdü üç soruya yanıt vermeli: Ne kadar, ne zamana kadar ve hangi şartlarda? Bu sorulara verilen yanıtların çok net olması gerekir. Sizleri COP32'de köklerimizin olduğu topraklarda ağırlamak için dört gözle bekliyoruz. Mevsimlerin zamanında gelmesi bizim için önemli. Desteğimizin de zamanında gelmesi önemli" şeklinde konuştu.
"ANTALYA FARKLI DÜNYALAR ARASINDA KÖPRÜ OLACAK"
Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, COP31'in Türkiye'de düzenlenmesinin uluslararası diplomasi açısından önemli bir anlam taşıdığını belirtti.
Lula Antalya'nın farklı kültürleri buluşturan tarihsel konumuna dikkat çekerek, "Öncelikle Sayın Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı selamlamak isterim. Beni, heyetimi ve tüm katılımcıların heyetlerini sıcak bir şekilde karşıladıkları ve ağırladıkları için teşekkür ediyorum. Büyük bir memnuniyet duyuyorum bu açılış oturumunda sizlerle olmaktan. Çünkü COP31'in Türkiye'de düzenlenmesinin çok muazzam sembolik bir anlamı var. Jeopolitik bölünmelerin yeniden tüm dünyada ortaya çıktığı bu günlerde, bu toplantının farklı bin yıllar boyunca farklı kültürden insanların bir araya geldiği topraklarda düzenlenmesi kadar anlamlı bir şey olamaz. Önümüzdeki günlerde Antalya'daki bu toplantı sadece farklı bakış açıları arasında bir köprü vazifesi görmeyecek. Aynı zamanda COP31 iklim değişikliğine hak ettiği ilginin verilmesini sağlamış olacak. G7 ve G20 toplantılarında iklim değişikliği konuşmalardan ortadan kalkmaya başladı. Daha çok savaşlardan ve tarifelerden bahsetmeye başladık. Gelecek nesillerin hayatlarından ziyade enerji emisyonlarının azaltılması bazıları tarafından güvenliğe ve ülkelerin refahına karşı bir engel olarak görülmeye başlandı. Savaşlar ve enflasyon bugün kapımızı çalarken iklim felaketini yaşamak çok zor. Kuraklıklar, seller, yangınlar ve artan deniz seviyeleri nedeniyle milyonlarca kişi hayatlarını, evlerini, işlerini ve geçim kaynaklarını kaybediyor. COP31 gerçeklerin konuşulduğu bir konferans olsun" ifadelerini kullandı.
“SERA GAZI EMİSYONLARINI YÜZDE 42 AZALTTIK”
Brezilya'nın Amazon ormanlarını korumak için yürüttüğü çalışmalara da değinen Başbakan Lula, iklim finansmanının artırılması ve gelişmiş ülkelerin sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiğini vurguladı.
Ülkesinin emisyon azaltım hedefleri ve ormansızlaşmayla mücadelede ulaştığı sonuçları paylaşan Lula, açıklamalarını şöyle sonlandırdı, "Bugün sizlere beş mesaj getirdim. İlk olarak Belém bize üç yol haritası bıraktı. Bu yol haritaları dünyanın önemli görevleri yerine getirmesine yardımcı olacak. İklim finansmanının 1,3 trilyon dolara ulaşmasını sağlamak, fosil yakıtlardan diğer enerji kaynaklarına geçişi desteklemek ve ormansızlaşmanın durdurulması ve tersine döndürülmesi. Türkiye ve Avustralya liderlerine teşekkür ediyoruz ve onlara güveniyoruz. Brezilya bu konuda üzerine düşeni yapacak. Sera gazı emisyonlarını 2005 yılından bu yana yüzde 42 azalttık ve 2022-2024 yılları arasında 560 milyon ton karbon emisyonunu engelledik. En büyük yağmur ormanının koruyucusu olarak Brezilya'nın örnek olması gerekiyor. Ormansızlaşma tarihi bir azalma gösterdi. Sadece Amazon bölgesinde bu azalma 2022-2026 yılları arasında yüzde 71'e ulaştı. Brezilya, Amazon Fonu'nu 2023'te yeniden uygulamaya koydu. Geçen sene tarihi bir rakama ulaştık. Her dört belediyeden üçünde bu fondan faydalanıldı. Bu bize küresel seviyedeki eylemin yerelde çok önemli etkileri olabileceğini gösteriyor. Zengin ülkeler dünyaya zarar veriyor ve onların da taahhütlerini yerine getirmesi gerekiyor. Bir sonraki Afrika topraklarındaki COP tarihi bir fırsat niteliğinde olacak."
