Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi çalışmaları tamamlandı. Paket Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulacak. Kısa süre önce yürürlüğe giren 11. Yargı Paketi ile hukuk sisteminde önemli yapısal reformlar hayata geçirilirken, bu reformun devamı niteliğinde olan 12. Yargı Paketi'nin ise adalet hizmetlerinin daha hızlı, etkin, verimli ve erişilebilir hale getirilmesini amaçladığı belirtildi.
12. Yargı Paketi, yürürlük, yürütme ve bir geçici madde dahil olmak üzere toplam 30 maddeden oluşuyor. Teklif kapsamında 12 farklı kanunda değişiklik yapılması öngörülüyor. Düzenlemeler genel olarak medeni hukuk alanına ilişkin yenilikler, idari yargı süreçlerine yönelik düzenlemeler, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları sonrasında oluşan hukuki boşlukları gidermeye yönelik hükümler olmak üzere üç temel başlık altında toplandı.
Teklif ile vatandaşların adalete erişiminin kolaylaştırılması, hak arama hürriyetinin güçlendirilmesi ve makul sürede yargılanma hakkının daha etkin korunması amacıyla yargılama sürelerini kısaltan önemli düzenlemeler yapılıyor. Bu kapsamda hukuk mahkemelerinde zorunlu bir neden olmadıkça duruşmalar arasındaki sürenin 3 ayı geçmemesi öngörülüyor. Böylelikle hukuk davalarının daha kısa sürede sonuçlanması, duruşmalar arasında uzun zaman aralıkları oluşmaması ve karar süreçlerinin daha sağlıklı işlemesi amaçlanıyor. İdare mahkemelerinde de vatandaşların günlük hayatını doğrudan ilgilendiren davaların tek hakim tarafından daha süratli şekilde karara bağlanmasına imkan tanınacak.
Paket ile idari yargıda dosyaların ilk derece mahkemeleri ile istinaf mercileri arasında usuli nedenlerle gidip gelmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor. Bu düzenlemeyle yargılamaların gereksiz şekilde uzaması engellenecek, vatandaşların haklarına daha hızlı kavuşması sağlanacak. Hukuk yargılamalarında ise Yargıtay'ın davanın esası hakkında verilen karar doğru ise yalnızca görev veya yetki hususu nedeniyle bozma kararı verememesi öngörülüyor. Böylelikle, sırf usuli sebeplerle yargılamaların uzamasının önüne geçilmesi planlanıyor.
Yeni kanun teklifi ile istinaf aşamasında ilk derece mahkemesinden farklı bir sonuçla karşılaşan vatandaşlara, bu kararı bir üst yargı mercii olan Danıştay'a taşıma imkânı tanınıyor. Bu düzenlemeyle idari yargıda hak arama hürriyeti güçlendirilecek, vatandaşların yargısal denetim imkânlarını ise genişletilecek. Ayrıca Danıştay'ın mevcut daire ve üye sayısıyla çalışmaya devam etmesi sağlanarak, elindeki uyuşmazlıkları daha hızlı sonuçlandırması ve vatandaşların adalete daha kısa sürede erişmesi hedefleniyor.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz yetkisinin daha etkin ve verimli işletilebilmesi amacıyla başvuru yapabilecek kişiler açıklığa kavuşturulurken, itirazı inceleme süresi yeniden belirleniyor. Düzenlemeyle uygulamada yaşanan tereddütlerin giderilmesi ve kanun yolunun daha öngörülebilir hale getirilmesi amaçlanıyor.
Hukuk yargılamalarında e-duruşma yönteminin kapsamı da genişletilecek. Düzenlemeyle özellikle avukatların ön inceleme duruşmalarına daha kolay katılabilmesi sağlanacak, adalet hizmetlerinde dijitalleşme güçlendirilecek ve yargılama süreçlerinde zaman ile maliyet tasarrufu sağlanacak.
Hâkimin kendi hukuki bilgisiyle çözebileceği konularda bilirkişiye başvurulmasının önüne geçilmesi amacıyla yeni tedbirler alınıyor. Bu düzenlemeyle bilirkişilik kurumunun amacına uygun şekilde işletilmesi, gereksiz bilirkişi incelemeleri nedeniyle yargılamaların uzamasının önlenmesi ve yargılamaların daha hızlı sonuçlandırılması hedefleniyor.
Uygulamada tereddütlere ve hak kayıplarına yol açan belirsiz alacak davası kaldırılarak, bu dava türünün sağladığı imkânlar kısmi dava kapsamında düzenleniyor. Böylelikle belirsiz alacak davasının sağladığı hukuki yararların daha güvenli ve öngörülebilir bir zemine taşınması planlanıyor.
Kamu kurum ve kuruluşları aleyhine hukuk mahkemeleri tarafından hükmedilen alacaklar bakımından vatandaşların alacağına daha hızlı kavuşması amacıyla yeni bir usul getirilecek. Buna göre icra takibine geçilmeden önce ilgili idareye yazılı başvuru yapılacak; bir ay içinde alacağın ödenmemesi halinde icra takibi başlatılabilecek.
Noterlik Kanunu'nda yapılması öngörülen düzenlemeyle adli makamların noterlerden talep ettiği belgelerin dijital imkânlardan yararlanılarak daha hızlı ve daha düşük maliyetle adli makamlara ulaştırılması sağlanacak. Bu düzenlemenin hem yargı süreçlerini hızlandıracağı hem de gereksiz bürokratik yükleri azaltması bekleniyor.
Miras kalan taşınmazlara ilişkin ortaklığın giderilmesi süreçlerinde yaşanan mağduriyetlerin önlenmesi amacıyla önemli bir düzenleme yapılıyor. Buna göre, mirasçılar arasındaki ortaklığın giderilmesinde ilk açık artırma yalnızca mirasçılar arasında yapılacak ve ihale taşınmazın güncel rayiç bedeli üzerinden başlayacak. Böylelikle mirasçılar, atalarından kalan taşınmazları öncelikli olarak satın alma imkanına sahip olacak. Mirasçıların taşınmazı satın almaması halinde ise taraflara ek mali yük getirilmeden ikinci açık artırma herkese açık şekilde gerçekleştirilecek.
Ortaklığın giderilmesi süreçlerinde tarafların haklarının korunması ve açık artırmaların kötü niyetli girişimlerle akamete uğratılmasının önüne geçilmesi amacıyla elektronik açık artırmalara ilişkin iyileştirici düzenlemeler yapılıyor. Bu düzenlemeyle satış süreçlerinin daha güvenli, şeffaf ve etkin şekilde yürütülmesi hedefleniyor.
